Straffen en belonen slecht voor de ontwikkeling van kinderen?


Onlangs stuitte ik op het volgende artikel: het breken van de weerbarstige kinderwil: straffen en belonen.

Het conditioneren van dieren versus mensen

In het artikel wordt de vergelijking getrokken tussen het straffen en belonen van kinderen en het straffen en belonen van dieren, oftewel het ‘operante conditioneren’. Voor diegene die dit niets zegt: dit houdt in dat wanneer een dier gewenst gedrag laat zien, het daarvoor beloont wordt. B.v. een hond krijgt steeds een brokje wanneer hij goed gaat zitten. Een bepaalde handeling levert dus een succesvol resultaat op.

Verder citeer ik: ‘Onze huidige manier van opvoeden en veel bekende opvoedmethodes zijn hier grotendeels op gebaseerd. Wij belonen kinderen immers als ze iets goed doen en straffen ze als ze iets fout doen. Het doel hierbij is ongewenst gedrag te laten afnemen en positief gedrag te laten toenemen. Bij deze manier van opvoeden wordt echter aan een aantal belangrijke punten voorbij gegaan.’

Focus op gedrag?

Tevens wordt er gesteld dat de focus hierbij ligt op het gedrag en niet op de oorzaak.

Ik citeer: ‘Wanneer je een kind straft leg je de focus op het gedrag en ga je voorbij aan de oorzaak van het gedrag.’

Hier ben ik het totaal niet mee eens. Wanneer je dus kiest voor de opvoedmethode die gebaseerd is op straffen en belonen zou je voorbij gaan aan de oorzaak van het gedrag?

Oorzaken van gedrag

Ik als pedagoog werk ook met de opvoedmethode van straffen en belonen. Alleen vind ik ‘straffen’ negatief klinken en daarom noem ik het liever; ‘corrigeren van gedrag.’ Maar dit corrigeren van gedrag is niet waar alle focus op gericht moet zijn.

Wanneer ik met ouders werk, gaan we in eerste instantie altijd op zoek naar de oorzaken van de gedragsproblemen. Gedrag wordt bepaald door o.a. genetische aanleg, gezondheid en gezinsomgeving, maar ook voor een groot gedeelte door het gedrag van de ouders. De manier waarop wij als ouder(s) instructies geven aan onze kinderen, bepaald voor een groot gedeelte waarom een kind bepaald gedrag laat zien. Ook de opvoed valkuilen (b.v. schreeuwen, instructies maar blijven herhalen) waar we als ouder allemaal intrappen, spelen mee. Al deze (eventuele) oorzaken worden eerst uitgebreid besproken met de ouder(s). Door het bewust worden van hun eigen gedrag, daar de aandacht op te vestigen en patronen te doorbreken, veranderd het gedrag van het kind vaak al mee.

Verder dient er uiteraard ook altijd gekeken te worden naar lichamelijke oorzaken en emoties van een kind. In het desbetreffende artikel wordt het volgende vermeld: ‘als een kind zijn boterham niet wil eten en jij zegt dat hij iets lekkers mag of een grote jongen is als hij dat wel doet, is de kans groot dat ze de boterham op zullen eten. Maar je staat niet stil bij de oorzaak. Het kind kan buikpijn hebben, verdrietig zijn of gewoon geen honger hebben.’

Belonen van gedrag